Kaynak verimliliği, yeniden yapılanma ve kredibilite, şu kriz sırasında en çok acısını çektiğimiz ve kriz sonrasında da en çok konuşacağımız konular olacak.

Kaynak verimliliği kapitalizmin en önemli unsurlarının başında gelir. Kaynaklar kısıtlıdır, dolayısıyla en etkin şekilde kullanılmalıdır. O kaynaklar Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülke iseniz çok daha kıttır. Dolayısıyla başta kamu kurumları olmak üzere tüm ekonomik aktörlerin kaynakları verimli kullanması büyük önem taşır. Hele bir de kaynak kıtlığında büyük, çok büyük, en büyük projeleri borçlanarak yapmışsanız ve o büyük, çok büyük, en büyük projeler sadece büyükse ve geri ödeme yapmanıza yardımcı olmuyorsa işler normal şartlarda da karışmaya başlayacak demektir.

Normal şartlarda bile işler zorlaşacakken hele bir de salgın gibi olağan dışı bir durumla karşılaşırsanız işte o zaman durum iyice içinden çıkılması güç bir hale sokar sizi. En nihayetinde o zor durumda insanlar sizden destek bekleyecektir. Aslında bir açıdan siyaseten büyük de bir fırsat ortaya çıkmış olacaktır. Devletin hazinesi elinizdeyse bu zor dönemde bol kepçe vatandaşlarınıza sahip çıkma şansınız vardır ve bunu yaptığınızda bırakın eleştirilmeyi övgü alacaksınızdır. Ama yapamazsınız!

Neden?

Çünkü zamanında kamunun kaynaklarını büyük, çok büyük ve en büyük projelerle önceden tüketmişsinizdir. Çünkü son 5 yılda yapılacak seçimleri kazanmak için çok, daha çok ve en çoku harcamışsınızdır.

Salgın ile birlikte derinleşen ekonomik kriz döneminde bütçeden harcayabildiğiniz nakit tutar 10 milyar TL’yi bulmaz. İşçinin işsiz kaldığı günler için yarattığınız fonu bile nakde dönüştüremezsiniz, işçiye hak ettiği ölçüde destek veremezsiniz. Kredilerle, ertelemelerle durumu kurtarmaya çalışırsınız. Bu arada o büyük, çok büyük, en büyük projeler kenarda bekler. Ama parasını ödemeye devam edersiniz.

Vatandaş, bir başına kalmıştır. Salgın tam anlamıyla sakinlememişken, ikinci bir dalganın gelme ihtimalinin yüksek olduğunu bile bile AVM açmak, dükkan açtırmak zorunda kalırsınız. “O ülkelerden çok daha iyi yönettik, salgın ülkemize çok geç geldi” dediğiniz Avrupa ülkeleri ikinci dalga endişesi ile her adımını temkinli atarken siz futbol liglerini başlatmaya karar vermek zorunda kalırsınız.

Velhasıl kaynak verimliliği önemlidir.

Büyük, çok büyük, en büyük projeleri yapmak beceridir.

Ama asıl beceri ihtiyaç, çok ihtiyaç, en ihtiyaç olanı ihtiyaç anında bulabilmek, bir maskeyi zamanında ulaştırabilmektir.